جرم تهدید چیست؟ بررسی مجازات و نحوه اثبات آن در مراجع قضایی

تهدید چیست؟ تعریف قانونی 

تهدید در لغت به معنای ترساندن و در اصطلاح حقوقی، اعلام تصمیم به ارتکاب عملی زیان‌بار علیه جان، مال یا آبروی فرد یا بستگان او است که معمولاً با هدف وادار کردن وی به انجام فعل یا ترک فعل انجام می‌شود این جرم در زمره جرایم علیه امنیت روانی و تمامیت معنوی اشخاص قرار دارد.
در زبان حقوقی، تهدید زمانی عنوان مجرمانه پیدا می‌کند که شخصی دیگری را به مواردی نظیر قتل، ضرر بدنی، ضرر حیثیتی، ضرر مالی یا افشای اسرار بترساند و فرقی ندارد این اقدام حضوری باشد یا در قالب پیامک و فضای مجازی؛ معیار اصلی این است که رفتار مرتکب عرفاً قابلیت ایجاد خوف و ترس واقعی در طرف مقابل داشته باشد.

رکن قانونی و مجازات جرم تهدید

مستند اصلی این جرم ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ است 
متن ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی: هر گاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشای سری نسبت به خود یا بستگان او نماید، اعم از اینکه به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده و یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه یا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد. 

نکات مهم و تغییرات قانونی جرم تهدید (طبق آخرین اصلاحات): 

قانون کاهش مجازات حبس تعزیری (مصوب ۱۳۹۹) طبق ماده ۱۱ این قانون حداقل و حداکثر مجازات حبس ماده ۶۶۹ به نصف تقلیل یافته است بنابراین مجازات حبس فعلی از ۱ ماه تا ۱ سال یا شلاق تا ۷۴ ضربه است.
قابلیت گذشت به موجب ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی جرم تهدید از جرایم قابل گذشت است؛ یعنی با شکایت شاکی شروع می‌شود و با رضایت او تعقیب یا اجرای حکم متوقف خواهد شد.

چه نوع تهدیدی جرم است و چه مجازاتی دارد؟

هر نوع ابراز ناراحتی یا بیان کلمات تند جرم محسوب نمی‌شود در واقع تهدید زمانی مشمول ماده ۶۶۹ است که موضوع آن یکی از موارد زیر باشد :

• تهدید به قتل
• ضرر نفسی (آسیب بدنی و جرح)
• ضرر شرفی هتک حیثیت و آبرو)
• ضرر مالی (تخریب، سرقت یا آسیب به اموال
• افشای اسرار شخصی و خانوادگی

چه شرایطی برای اثبات جرم تهدید لازم است؟

موثر بودن تهدید: موضوع باید به گونه‌ای باشد که نوعاً انسان متعارف را دچار ترس و ناامنی کند 
امکان‌پذیر بودن عرفی: تهدید باید قابلیت اجرا داشته باشد و صرف بیان امور ناممکن یا خیالی نباشد

انواع تهدید و مصادیق رایج آن در قانون

تهدید پیامکی، تلفنی و تهدید در فضای مجازی

اگر تهدید از طریق پیامک، تماس تلفنی یا شبکه‌های اجتماعی نظیر واتساپ، تلگرام و اینستاگرام صورت گیرد از نظر تحقق جرم تفاوتی با تهدید حضوری ندارد و مشمول ماده ۶۶۹ خواهد بود. 
و چنانچه این اقدام همراه با افعال دیگری مانند دسترسی غیرمجاز، هک یا اخاذی اینترنتی باشد علاوه بر قانون مجازات اسلامی، مقررات قانون جرایم رایانه‌ای نیز بر پرونده حاکم خواهد شد.

تهدید به انتشار عکس و فیلم خصوصی و خانوادگی

تهدید به انتشار تصاویر یا ویدیوهای خصوصی به قصد ترساندن، تسلیم کردن یا اخاذی، از مصادیق تهدید شرفی و افشای سر محسوب می‌شود در صورت انتشار واقعی این موارد، مرتکب علاوه بر تهدیدبه مجازات انتشار صوت و تصویر خصوصی (ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای) نیز محکوم خواهد شد.

ارکان تشکیل‌دهنده جرم تهدید در قانون مجازات اسلامی

 رکن مادی جرم تهدید (رفتار مجرمانه و وسیله ارتکاب)

رفتار مجرمانه : هرگونه لفظ، نوشته، اشاره یا رفتار که پیام تهدیدآمیز را منتقل کند 
وسیله ارتکاب : ابزار استفاده‌شده (کلامی، پیامکی، مکتوب، صوتی) تأثیری در اصل جرم ندارد و اصل انتقال قصد مجرمانه ملاک است

رکن معنوی یا روانی جرم تهدید (سوءنیت مرتکب)

قصد عام : اراده و آگاهی مرتکب در بیان کلمات یا ارسال پیام تهدیدآمیز
قصد خاص: تمایل به ایجاد ترس در مخاطب یا وادار کردن او به خواسته مورد نظرهرچند درخواستِ اقدام خاص، شرط ضروری تحقق جرم نیست

نحوه اثبات و مدارک لازم برای شکایت از جرم تهدید

اثبات جرم تهدید در دادسرا و دادگاه نیازمند ارائه مدارک و امارات معتبر است :

مدارک لازم برای اثبات تهدید پیامکی و مجازی

• تصویر واضح و کامل از چت‌ها و پیام‌ها همراه با مشخص بودن شماره تماس، آیدی و تاریخ
• پرینت مکالمات و پیامک‌ها با استعلام مخابراتی
• فایل‌های صوتی ضبط‌شده یا ویدیوها
• مشخصات شهودی که مستقیماً شاهد ماجرا بوده‌اند
• گزارش ضابطین دادگستری یا پلیس ۱۱۰ یا پلیس فتا

مراحل قانونی ثبت و پیگیری شکایت تهدید

۱- ثبت شکواییه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
۲- ارجاع پرونده به دادسرای صالح و آغاز تحقیقات مقدماتی
۳- بررسی ادله دیجیتال توسط پلیس فتا (در موارد اینترنتی) و احضار متهم
۴- صدور قرار جلب به دادرسی (کیفرخواست) یا منع تعقیب توسط دادیار/بازپرس
۵- ارسال پرونده به دادگاه کیفری دو جهت صدور رأی نهایی

راهنمای سریع و اقدامات فوری پیش از شکایت تهدید (چک‌ لیست)

• به هیچ عنوان پیام‌ها، صداها و مستندات را حذف نکنید و فوراً از آن‌ها نسخه پشتیبان تهیه کنید.
• قبل از هر اقدامی از طریق دادگاه درخواست تأمین دلیل دهید تا کارشناس رسمی محتوای پیام‌ها یا صفحات مجازی را ثبت و ضبط کند.
• متن شکواییه را با قید دقیق زمان، مکان، نوع و عبارات کلمات تهدیدآمیز و مشخصات طرف مقابل تنظیم کنید.

تفاوت جرم تهدید با اخاذی و جرایم مرتبط در قانون

تفاوت با اخاذی (ماده ۶۶۸) اگر فردی با استفاده از تهدید، مال، وجه نقد، سند یا نوشته‌ای از شما مطالبه کند عنوان جرم اخاذی است که مجازات شدیدتری (حبس و شلاق توأمان) دارد.
تعدد جرم : چنانچه تهدید مقدمه جرمی دیگر (مانند ضرب و جرح یا تخریب) باشد قواعد تعدد جرم اعمال شده و مجازات اشد تعیین خواهد شد.